استاندارد ISO 55000 از سه بخش اصلی تشکیل شده است:

  • ISO 55000 – Overview, Principles and Terminology
     مروری بر مفاهیم، اصول و اصطلاحات کلیدی استاندارد

  • ISO 55001 – Requirements
     الزامات و آنچه یک سیستم مدیریت دارایی باید برآورده کند

  • ISO 55002 – Guidelines on the Application of ISO 55001
     راهنمای کاربردی برای پیاده‌سازی الزامات استاندارد ISO 55001

نکات کلیدی در ارتباط با انتشار نسخه جدید استاندارد مدیریت دارایی

انتشار نسخه جدید استاندارد مدیریت دارایی، مجموعه‌ای از تغییرات ساختاری و مفهومی را به همراه دارد که شناخت آن‌ها برای پیاده‌سازی صحیح استاندارد ضروری است. در ادامه، ده نکته اساسی که باید مورد توجه سازمان‌ها، مشاوران و ارزیابان قرار گیرد تشریح شده است.

1. تغییر قالب و ساختار استاندارد

در فرایند بازنگری استاندارد، قالب سند به‌روزرسانی شده و اکنون با ساختاری منطبق بر اصول نوین استانداردهای مدیریت منتشر می‌شود. این ساختار که به‌طور گسترده در استانداردهای نسل جدید ISO به کار می‌رود، شامل بخش‌های زیر است:

  • Context of the Organization (شرایط و بستر سازمان)

  • Leadership (رهبری)

  • Plans (برنامه‌ها)

  • Support (پشتیبانی)

  • Operation (اجرا و عملیات)

  • Performance Evaluation (ارزیابی عملکرد)

  • Improvement (بهبود)

این ساختار امکان سازگاری بیشتر، هم‌راستایی بین استانداردهای مدیریتی و سهولت یکپارچه‌سازی میان سیستم‌ها را فراهم می‌کند.

2. همگرایی استانداردهای مدیریتی

استانداردهای دیگری که هنوز از این ساختار پیروی نمی‌کنند—از جمله ISO 9000—در بازنگری‌های آتی خود به همین الگوی ساختاری مهاجرت خواهند کرد. این اقدام به‌منظور افزایش قابلیت انطباق و تسهیل استقرار سیستم‌های مدیریت یکپارچه (IMS) در سازمان‌ها انجام می‌شود.

3. تعریف گسترده و ارزش‌محور از مفهوم دارایی

در این استاندارد، دارایی هر عنصر یا منبعی تعریف شده است که برای سازمان دارای ارزش فعلی یا بالقوه باشد و سازمان مسئولیت قانونی یا قراردادی نسبت به آن داشته باشد. بنابراین، مفهوم دارایی محدود به تجهیزات فیزیکی تولید نیست و می‌تواند شامل دارایی‌های زیر نیز باشد:

  • دارایی‌های انسانی

  • دارایی‌های اطلاعاتی

  • دارایی‌های مالی

  • دارایی‌های فناورانه و نرم‌افزاری
     این تغییر نگرش، دامنه مدیریت دارایی را از سطح فنی به سطح سازمانی و راهبردی گسترش می‌دهد.

4. چارچوب نظام‌مند سیستم مدیریت دارایی

سیستم مدیریت دارایی به‌عنوان یک چارچوب ساختاریافته تعریف شده است که امکان برنامه‌ریزی، هماهنگ‌سازی و کنترل فعالیت‌های مرتبط با دارایی‌ها را در تمام مراحل چرخه عمر فراهم می‌کند. این چارچوب تضمین می‌کند که تصمیم‌گیری‌ها بر اساس تحلیل ارزش، ریسک، عملکرد و هزینه چرخه عمر انجام شوند.

5. تمرکز بر مدیریت ارزش و ریسک

یکی از محورهای اصلی استاندارد، مدیریت ارزشی است که دارایی‌ها برای ذی‌نفعان داخلی و خارجی ایجاد می‌کنند. همچنین مدیریت ریسک به‌عنوان مؤلفه‌ای کلیدی مورد توجه قرار می‌گیرد. تأکید استاندارد بر این است که تصمیمات دارایی باید بر مبنای درک صحیح از ریسک‌ها و فرصت‌هایی باشد که بر عملکرد، هزینه و ارزش تأثیر می‌گذارند.

6. اجزای اصلی سیستم مدیریت دارایی

یک سیستم مدیریت دارایی مؤثر از چهار بخش اساسی تشکیل می‌شود:

  • Asset Management Policy
     سندی که اصول، خط‌مشی‌ها و تعهدات کلان سازمان در زمینه مدیریت دارایی را مشخص می‌کند و نقش راهبردی در تعیین جهت‌گیری کلی سازمان دارد.

  • Asset Management Objectives
     اهدافی مشخص و قابل‌اندازه‌گیری که باید با اهداف کلان سازمان هم‌راستا باشند. این اهداف معیار اصلی برای پایش عملکرد، تخصیص منابع و اجرای فعالیت‌های چرخه عمر هستند.

  • Strategic Asset Management Plan (SAMP)
     برنامه‌ای راهبردی که نحوه تحقق اهداف مدیریت دارایی را تشریح می‌کند و پیوند میان اهداف کسب‌وکار و اقدامات عملیاتی مرتبط با دارایی‌ها را برقرار می‌سازد.

  • Asset Management Plans
     مجموعه برنامه‌های اجرایی که مدیریت چرخه عمر هر گروه دارایی را—including فعالیت‌ها، منابع، زمان‌بندی‌ها و شاخص‌های کلیدی عملکرد—به‌صورت دقیق مشخص می‌کند.

7. نقش مستندات در تحقق اهداف سازمانی

مستندات اصلی سیستم مدیریت دارایی تعیین می‌کنند که سازمان چگونه و بر پایه چه اصولی قصد دارد مدیریت دارایی را اجرا کند. هدف این است که مدیریت دارایی به‌طور مستقیم در خدمت تحقق اهداف سازمانی قرار گیرد و صرفاً یک سیستم کنترلی یا مستندسازی نباشد.

8. اهمیت مدیریت تغییر سازمانی

پیاده‌سازی موفق این استاندارد بدون مدیریت تغییر سازمانی امکان‌پذیر نیست. تحقق آن مستلزم این است که:

  • حمایت روشن و قاطع مدیریت ارشد تضمین شود،

  • ابعاد فنی، انسانی و فرهنگی تغییر به‌صورت هماهنگ مدیریت شوند،

  • یک طرح مشترک و یکپارچه برای مدیریت پروژه و مدیریت تغییر تدوین گردد.

این رویکرد از بروز مقاومت سازمانی جلوگیری کرده و اجرای استاندارد را تسهیل می‌کند.

9. مدل پیاده‌سازی مبتنی بر ریسک LCE

مدل مدیریت دارایی مبتنی بر ریسک متعلق به شرکت LCE، مجموعه‌ای از فازهای گام‌به‌گام ارائه می‌دهد که الزامات زیرساختی، فرآیندی و سازمانی لازم برای استقرار استاندارد را مشخص می‌کند. این مدل با ارائه مسیر بصری و عملیاتی، به سازمان‌ها کمک می‌کند maturity لازم را برای استفاده مؤثر از استاندارد ایجاد کنند.

10. مدل سرآمدی در قابلیت‌اطمینان (Reliability Excellence)

مدل ۲۹ مؤلفه‌ای Reliability Excellence یک چارچوب جامع و یکپارچه است که نشان می‌دهد سازمان برای دستیابی به تحول در مدیریت دارایی به چه بلوک‌های پایه‌ای، ساختارهای کنترلی، فرهنگ سازمانی و قابلیت‌های فنی نیاز دارد. این مدل به‌عنوان یک نقشه راه قابل استناد، سازمان را در جهت حرکت به سمت عملکرد پایدار و مبتنی بر قابلیت‌اطمینان هدایت می‌کند.

Ten Things to Know About ISO 55000 – the International Standard for Asset Management: https://www.lce.com/resources/ten-things-to-know-about-iso-55000-the-international-standard-for-asset-management/


 

Powered by Froala Editor